Azot jest jednym z najważniejszych składników plonotwórczych i w dużym stopniu wpływa na zawartość białka w roślinach. 

Jego prawidłowa dostępność decyduje o jakości i wielkości plonu. 

Główne działania plonotwórcze azotu:

• zwiększenie masy nadziemnej i podziemnej roślin,
• zwiększenie zawartości i jakości białka,
• poprawa wartości biologicznej plonu.

Aby azot został maksymalnie wykorzystany przez rośliny, musi być dostarczony w odpowiednim terminie,

w odpowiedniej ilości i we właściwy sposób. Pozwala to również ograniczyć jego pozostałości w glebie po zbiorach.

Skutki nadmiaru i niedoboru azotu

Nadmiar azotu powoduje:

 - nadmierny wzrost części zielonych,

 - zmniejszenie plonu ziarna,

 - zwiększone ryzyko wylegania,

 - gorsze przezimowanie roślin,

 - osłabienie odporności na choroby i suszę,

 - obniżenie jakości plonu poprzez gromadzenie toksycznych azotanów i azotynów.

Niedobór azotu prowadzi do:

 - zahamowania wzrostu roślin,

 - żółknięcia lub jasnych przebarwień starszych liści,

 - zmniejszenia liczby liści,

 - małych, jasnozielonych liści (niedobór chlorofilu),

 - bniżenia plonu.

Dlaczego warto badać zawartość azotu w glebie?

Rośliny pobierają azot znajdujący się w glebie. Jeśli jego ilość jest niewystarczająca, konieczne jest uzupełnienie go poprzez nawożenie.

Aby prawidłowo obliczyć dawkę nawozów azotowych, należy znać zawartość form przyswajalnych przez rośliny — azotu amonowego i azotanowego.

Najlepszy termin poboru prób to:

 - przed ruszeniem wegetacji,

 - przed wysiewem pierwszej wiosennej dawki nawozów azotowych.

Wyniki analizy pozwalają oszacować wiosenne zasoby azotu mineralnego w glebie.

Jak prawidłowo pobierać próbki glebowe?

Do poboru próbek wykorzystuje się specjalne laski glebowe.

Zakres głębokości poboru:

 1). warstwa 0–30 cm,

 2). warstwa 30–60 cm,

 3). opcjonalnie: warstwa 60–90 cm.

Z każdej warstwy pobiera się ok. 10 próbek pierwotnych, które trafiają do oddzielnych pojemników.

Sprzęt do poboru próbek

Próbka pierwotna

Zasady tworzenia próbek ogólnych

Próbka ogólna powinna reprezentować obszar o zbliżonych warunkach:

 - przyrodniczych (typ, rodzaj, gatunek gleby, ukształtowanie terenu),

 - agrotechnicznych (przedplon, uprawa, nawożenie).

Powierzchnia reprezentowana przez jedną próbkę:

 - pola o małej zmienności: do 4 ha,

 - pola zróżnicowane (górki, zaniżenia, różne typy gleb): oddzielna próbka dla każdego miejsca.

Gdzie nie pobierać próbek:

 - na obrzeżach pola (pas 4 m),

 - w miejscach po stogach i kopcach,

 - tam, gdzie składowano obornik.

Przygotowanie próbek do analizy

 1). Zebrane próbki pierwotne z każdej warstwy dokładnie mieszamy.

 2). Usuwamy kamienie i resztki roślin.

 3). Odmierzamy ok. 200 g próbki ogólnej.

 4). Umieszczamy ją w szczelnym pojemniku (najlepiej woreczek strunowy).

 5). Oznaczamy próbki według schematu:
      - warstwa 0–30 cm → 1a, 2a, 3a…
      - warstwa 30–60 cm → 1b, 2b, 3b…

Spakowane i oznakowane próbki ogólne

Przechowywanie próbek:

 - w miejscu chłodnym (2-5°C),

 - w lodówce: do 3 dni,

 - dłużej: tylko po zamrożeniu.

Przekazanie próbek do analizy

Po przygotowaniu próbek warto skontaktować się z pracownikiem terenowym OSChR w Poznaniu, aby umówić się na ich przekazanie.
Spis i zasięg działania specjalistów można znaleźć pod adresem https://schr-poznan.com/specjalisci-terenowi.

mgr inż. Hubert Dwornik, specjalista terenowy, OSCHR z siedzibą w Poznaniu