Jak w praktyce odczytać wyniki analiz agrochemicznych?
- Interpretacja wyników badań gleby – omówienie sposobu odczytywania sprawozdań laboratoryjnych, określania odczynu gleby oraz oceny zawartości podstawowych składników pokarmowych: fosforu, potasu i magnezu.
- Ocena zasobności gleby w makroelementy – charakterystyka klas zasobności od bardzo niskiej do bardzo wysokiej, z uwzględnieniem kategorii agronomicznej gleby i metod badawczych stosowanych do oceny zawartości poszczególnych składników.
- Ustalanie dawek nawozów i przeliczniki nawozowe – zasady dostosowywania nawożenia do zasobności gleby i potrzeb pokarmowych roślin, praktyczne przykłady obliczania dawek oraz przeliczania składników z form pierwiastkowych na tlenkowe.
- Racjonalne nawożenie i korzyści ekonomiczne – znaczenie regularnych badań gleby w planowaniu nawożenia, uzupełnianiu niedoborów składników pokarmowych, ograniczaniu nadmiernego nawożenia i obniżaniu kosztów produkcji rolnej.
Pobieranie próbek glebowych
Prawidłowa interpretacja wyników otrzymanych z laboratorium jest podstawową zrównoważonego i racjonalnego nawożenia roślin uprawnych oraz regulacji zasobności w podstawowe składniki pokarmowe. Ocena gleby pod kątem stanu agrochemicznej zawartości w kluczowe z punktu żywienia roślin pierwiastki, umożliwia prawidłowe opracowanie strategii nawożenia oraz zagospodarowania składników pokarmowych. Tylko prawidłowe odżywienie roślin zapewnia optymalny rozwój, co w konsekwencji pozwala na uzyskanie wysokich plonów.
Po otrzymaniu sprawozdania z wyników badań, w łatwy i przejrzysty sposób możemy określić odczyn gleby oraz zasobność w podstawowe makroelementy w tym fosfor, potas czy magnez. Odczyn gleby to jeden z czynników określających żyzność gleby i właśnie od odkwaszania powinniśmy rozpocząć nawożenie. W tym celu polecamy artykuły poświęcone wapnowaniu Późnojesienne Wapnowanie Gleb oraz Wapnowanie Gleb zachęcamy także do korzystania z kalkulatora Wartość Rolnicza Wapna pozwalającego na precyzyjne wyliczenie dawki nawozów wapniowych.
Klasy zasobności gleby w podstawowe Makroelementy
Wynik analizy gleby otrzymany z laboratorium, aby mógł trafić do rolnika i zostać prawidłowo zinterpretowany musi zostać poddany ocenie na podstawie liczb granicznych przepisanych dla każdej z metod badawczych. Zawartość fosforu (tab.1) nie jest zależna od składu granulometrycznego gleby, dlatego wycena tego składnika nie musi uwzględniać kategorii agronomicznej gleby. W przypadku oceny potasu (tab. 2) głównym czynnikiem jest kategoria agronomiczna, ponieważ zawartość potasu zależy głównie od sorpcji wymiennej kationów oraz pojemności sorpcyjnej gleby, które są determinowane przez skład granulometryczny. Wycena magnezu (tab.3) jest ściśle uzależniona od kategorii gleby czyli jej cech wymywania lub zatrzymywania składnika w glebie. Intensywność tego procesu zależy w głównej mierze od zdolności sorpcyjnej gleb oraz frakcji ilastej.
Tabela 1. Ocena zawartości fosforu na glebach mineralnych na podstawie ekstrakcji metodą Egnera- Riehma
Tabela 2. Ocena zawartości potasu na glebach mineralnych na podstawie ekstrakcji metodą Egnera- Riehma
Tabela 3. Ocena zawartości magnezu na glebach mineralnych na podstawie ekstrakcji metodą Schachtschabela.
W podstawowym zakresie badań oprócz odczynu gleby znajdziemy informacje o zawartości gleby w fosfor, potas czy magnez w formach przyswajalnych dla roślin. Przy ustalaniu dawek nawozów w oparciu o analizę agrochemiczną, pomocny będzie link, który zawiera zalecane dawki nawozów fosforowych, potasowych oraz magnezowych w zależności od poziomu plonowania roślin na glebach o średniej zasobności w makroelementy oraz tabela 4. przedstawiająca współczynniki korekty dawek nawozów w zależności od zasobności gleby w podstawowe pierwiastki.
Próbki gleby po pobraniu.
Skorzystaj z bezpłatnego Programu DAWKI NPK+, który pozwala szybko obliczyć zalecane dawki składników pokarmowych i nawozów, dopasowane do potrzeb upraw oraz zasobności gleby.
Tabela 4. Współczynniki korekty dawek nawozów w zależności od zasobności gleby
Przykład:
- zakładany plon nasion rzepaku 3,5t/ha
- pobranie jednostkowe na tonę nasion + słoma przy założonym plonie wynosi:
P2O5 70kg, K2O 120kg, Mg 24kg
Zalecane dawki nawozów fosforowych, potasowych i magnezowych, w zależności od poziomu plonowania roślin uprawianych na glebach o średniej zawartości składników pokarmowych znajdziesz w publikacji "Nawożenie na gruntach ornych i trwałych użytkach zielonych" T.J., W.L., J. K. na stronie 9, tabela 5.
Tabela 5. Przykładowe dawki nawozów fosforowych, potasowych i magnezowych w kg/ha w oparciu o zakładany plon 3,5t/ha oraz zasobność gleby w przyswajalne składniki pokarmowe.
Jeżeli zasobność gleby będzie znajdować się wartościach krytycznych np. bardzo niska, niska lub dolne granice zasobności średniej to wówczas jest to dla nas sygnał do tego aby w całym zmianowaniu przy ustalaniu dawki nawozów oprócz pokrywania potrzeb pokarmowych danej rośliny, dodatkowo należy odpowiednio zwiększyć dawkę składnika w celu odbudowy zasobności w glebie. Wówczas unikniemy konkurencji między rośliną a glebą.
W przypadku zasobności średniej obowiązuje prawo zwrotu, które mówi jasno, że potrzeby pokarmowe są takie same jak potrzeby nawozowe. Czyli powinniśmy pokrywać tylko potrzeby pokarmowe np. potrzeby pokarmowe wynoszą 120kg K2O/ha to wówczas stosujemy np. 200kg soli potasowej 60%.
Jeżeli nasza gleba będzie dysponowała zasobnością wysoka lub bardzo wysoką to jest to dla nas sygnał aby dawki nawozu zmniejszyć. Nawożenie fosforem należy ograniczyć w przypadku zasobności powyżej 40mg P2O5/100g gleby na glebach mineralnych lub 80mg P2O5/100g gleby na glebach węglanowych. Z kolei zaniechanie nawożenia potasem jest uzależnione od kategorii gleby:
- 35mg K2O/100g gleby bardzo lekkie
- 40mg K2O/100g gleby lekkie
- 50 mg K2O/100g gleby średnie
- 60 mg K2O/100g gleby ciężkie
Gleby zakwaszone zazwyczaj charakteryzują się niską lub bardzo niska zasobnością w magnez. Wówczas możemy zastosować nawóz wapniowy w celu regulacji odczynu gleby z nawożeniem magnezem. Natomiast na glebach o już uregulowanym odczynie gleby powinniśmy stosować nawozy bez wapniowe.
Przeliczniki nawozowe
Przeliczniki nawozowe służą do zmiany zawartości składników pokarmowych w analizach gleby lub w nawozach mineralnych z formy czystej na formę tlenkową.
Tabela 6. Najpopularniejsze przeliczniki:
Z pośród dostępnych na rynku nawozów mineralnych, producenci często ze względów marketingowych posługują się różnymi zapisami na opakowaniu. Zawartość składnika z nawozu może być podana zarówno w formie czystego pierwiastka jak i w formie tlenkowej.
Przykład – dawka magnezu w rzepaku ozimym przy plonie 3,5t/ha nasion oraz zasobności niskiej wynosi 36kg Mg/ha
Rolnik kupił nawóz zawierający magnez w formie tlenkowej o zawartości 25% MgO
Aby przeliczyć czysty pierwiastek na tlenek należy pomnożyć 35kg Mg/ha · 1,6582 (przelicznik z tabeli 6.) = 58kg MgO - Dawka nawozu jaką musi zastosować wynosi przy zawartości nawozu 25% MgO wynosi 232 kg/ha.
Pobieranie prób gleby do badań po zbiorze roślin
Prawidłowa ocena gleb pod kątem zasobności w niezbędne do prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin pierwiastki jest niezbędna do ustalenia dawek nawozów.
Nawożenie w każdym przypadku powinno być podparte analizą gleby, ponieważ tylko takie działanie oprócz prawidłowego żywienia, może zapewnić realne oszczędności. Z pośród wszystkich kosztów uprawy, nawożenie zajmuje blisko 40% wszystkich kosztów. Dlatego nie można pozwolić sobie na jakiekolwiek zaniedbania. Koszt wykonania badania jest stosunkowo niewielki, a może znacząco przełożyć się na korzyść ekonomiczna danej uprawy.
inż. Artur Paluszkiewicz, specjalista laboratoryjny OSChR z siedzibą w Poznaniu
